Afgelopen maand stonden Tamar Theewis en ik drie keer voor een zaal vol klantregisseurs van de gemeente Tilburg. We vertoonden mijn documentaire Waarom stopt ie niet gewoon? en gingen daarna in gesprek. Het meest waardevolle onderdeel volgens de deelnemers? De training die Tamar gaf over verslaving en herstel.

Wat doet een klantregisseur eigenlijk?

Klantregisseurs zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor mensen die een beroep doen op ondersteuning vanuit de gemeente – bijvoorbeeld op het gebied van werk, inkomen of participatie. Ze voeren gesprekken, stellen plannen op en helpen mensen verder richting herstel of zelfredzaamheid. Maar wat als iemand vastloopt door verslaving? Wat als meedoen gewoon (nog) niet lukt?

Een leerzame ervaring – ook voor mij

Ik blijf het bijzonder vinden om mijn film op deze manier in te zetten. Elke keer dat ik ‘m toon, leer ik zelf ook weer iets nieuws – over hoe professionals kijken, waar ze tegenaan lopen en hoe ingewikkeld het soms is om écht verschil te maken. Ook nu weer. De openheid van sommige deelnemers raakte me.

Tamar in de film én in de zaal

Tamar is niet alleen trainer en ervaringsdeskundige, maar ook een van de hoofdpersonen in mijn documentaire. De deelnemers hadden haar verhaal dus al in de film gehoord. Dat maakte haar aanwezigheid extra krachtig. Deelnemers noemden haar openheid en deskundigheid als grote meerwaarde: “Ze spreekt als professional én als iemand die zelf weet hoe het is.”

Iemand schreef zelfs: “Jullie zijn echt een leuk team samen.” En eerlijk? Dat vond ik ook.

Verslaving is geen onwil

Wat Tamar heel helder uitlegde – en wat voor veel deelnemers een eyeopener was – is dat verslaving geen kwestie is van niet willen, maar van niet kúnnen. Het is een ziekte in de hersenen. Iemand aanspreken op zijn verstand of motivatie werkt vaak niet, omdat die hersenfuncties letterlijk zijn aangetast. Je kunt dus niet zomaar verwachten dat iemand ‘even’ stopt met gebruiken en daarna ‘gewoon’ weer meedoet.

Fasen van herstel

Wat me vooral bijbleef is hoe belangrijk het is om te herkennen in welke fase iemand zit. Tamar liet zien dat herstel een proces is dat tijd kost en dat terugval óók kan voorkomen. Als je als klantregisseur te snel naar actie wilt, terwijl iemand nog aan het twijfelen is óf hij wel iets wil veranderen, dan sluit je niet aan. En dan loop je vast.

Hoe begeleid je iemand die niet wil stoppen?

Een mooie tip uit de training: stel open vragen. Vraag waar iemand wél aan zou willen werken, waar hij wakker van ligt, wat hij zelf anders zou willen. Benoem ook wat er goed gaat. Iemand op z’n kracht aanspreken werkt beter dan praten over wat er allemaal misgaat. En misschien het belangrijkste: laat iemand z’n eigen tempo bepalen. Je hoeft niemand te duwen door de fases van gedragsverandering heen.

Een uitspraak die me bijbleef

In de evaluatie schreef iemand:

“Fijn dat er in de training echt werd stilgestaan bij waarom mensen soms nog niet kunnen participeren. Herstel heeft tijd nodig, en het is goed om dat ook als professional te erkennen.”

Dat zegt eigenlijk alles.

Ook de documentaire maakte veel los. Eén deelnemer schreef:

“De film laat op een integere manier zien hoe complex verslaving is. Het raakte me echt – vooral omdat het zó dichtbij komt.”

Dat is precies waarom ik deze film heb gemaakt.

Voor herhaling vatbaar

Voor ons was dit absoluut voor herhaling vatbaar. De combinatie van film, gesprek en training werkt. Het maakt ingewikkelde materie invoelbaar en bespreekbaar. We hopen dit ook in andere gemeenten te kunnen doen.

Ben je benieuwd of dit iets is voor jouw team of organisatie?