Wanneer we aan verslaving denken, zien we vaak het stereotype beeld voor ons van een man met een biertje op een bankje in het park. Maar verslaving speelt zich veel vaker binnenshuis af, achter gesloten deuren. Door verslaving kun je alles verliezen: je baan, je relaties, je huis… Maar ook als je niet verslaafd bent, kun je door allerlei omstandigheden dakloos raken, genoodzaakt om hele dagen op straat te blijven. Zie dan in de kou en verveling maar eens van de middelen af te blijven, dat wijntje wat je weer wat opwarmt, dat biertje waar je vrolijk van wordt en je je zorgen even laat vergeten.

Verslaving: een verborgen probleem

Toch is verslaving in het straatbeeld maar een klein deel van het grotere geheel. Het grootste deel van het drugs- en alcoholgebruik vindt gewoon achter de voordeur plaats. Zoals ik in mijn blog van vorige maand al schreef, herkennen mensen soms hun eigen verslaving niet, of verbergen ze deze uit schaamte.
Tamar, een van de mensen in mijn documentaire, vertelt hierover: “Ik kon jarenlang gebruiken en gewoon werken, zonder dat iemand het door had.”

Andrew: dakloos, maar niet verslaafd

Omgekeerd is lang niet iedereen die op straat leeft verslaafd. Afgelopen maand leerde ik een bijzonder mens kennen: Andrew. Hij leeft al vijf jaar op straat. Zijn overlevingsstrategie is om voor dag en dauw op te staan en de hele stad door te lopen en rijden om andere daklozen te helpen. Met koffie en noodlesoep, met medische zorg, met advies en met spullen die hij ophaalt bij mensen die iets niet meer nodig hebben. Soms levert dat zelfs een boete op. Maar dat weerhoudt hem er niet van om anderen te helpen. Dit werk geeft Andrew een dagelijkse routine, beweging en bovendien een stuk voldoening en gevoel van eigenwaarde. Zo weerstaat hij de verleiding van alcohol en drugs.

Dakloos of thuisloos? Het verschil uitgelegd

Ook over dakloosheid bestaan vooroordelen. Veel mensen verwarren dakloosheid met thuisloosheid.

Alles hangt samen: verslaving, psychische problematiek en dakloosheid

Thuisloos, dakloos, psychische problematiek en verslaving zijn nauw met elkaar verweven en versterken elkaar vaak. Het is belangrijk dat hulpverleners en vrijwilligers dit onderscheid en de samenhang goed zien. Wat weerhoudt ons om, zonder vooroordeel net als Andrew, mensen eens rechtstreeks te vragen wat ze nodig hebben om het leven wat dragelijker te maken? Een simpel gebaar maakt een groot verschil.

Waarom mijn documentaire ertoe doet

Het stigma op verslaving en dakloosheid liggen dicht bij elkaar: in beide gevallen worden mensen vaak gezien als de oorzaak van hun eigen problemen. In mijn documentaire ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’ laat ik zien hoe complex verslaving echt is – een inzicht dat ook waardevol is voor mensen die werken met dak- en thuislozen.