Het is treurig om te zien hoe een bekende Nederlander vastzit in een verslaving. Gelukkig is de driedelige serie Ferry: Lost van documentairemaker Sacha Visser geen sensatiefilm. Tenminste, dat vind ik.
Omdat Ferry Doedens jarenlang immens populair was bij het grote publiek, trekt de serie op Prime Video ongetwijfeld veel kijkers. En dat is goed. Maar ik vraag me ook af: wat zien mensen precies? En met welke bril kijken ze?

De serie laat pijnlijk precies zien wat vele honderden Nederlanders meemaken. En hoe de omgeving daarmee worstelt. Ik herkende veel. Ferry’s gedrag lijkt op dat van vriend Martin, die aanleiding was voor mijn documentaire Waarom stopt ie niet gewoon?
Beiden zeer getalenteerd. Al jong op het podium. Een kwetsbaarheid die onder het succes verscholen bleef. Onrust. Impulsiviteit. Een negatief zelfbeeld.

Terugtrekken en blootgeven

Ferry wil anderen niet tot last zijn, dus trekt hij zich terug. Tegelijk geeft hij zich op zijn eigen social media-kanaal op Only Fans volledig bloot. Alsof het hem allemaal niets kan schelen. Die paradox is herkenbaar bij verslaving: enerzijds schaamte, anderzijds zelfdestructieve openheid.

In 2015 werd Ferry na meerdere waarschuwingen over het niet nakomen van afspraken uit Goede Tijden, Slechte Tijden geschreven. Officieel ging het om professioneel gedrag dat niet voldeed. Het leek erop dat Ferry daarna hersteld was van een cocaïneverslaving.

Nu zien we hoe hij zich vastbijt in iets anders: crypto.
Dag en nacht is hij ermee bezig. Overtuigd dat er een moment komt waarop de koersen hem gunstig gezind zijn. Hij ziet patronen. Hij voelt het.
Het krijgt de trekken van een nieuw verslavingspatroon: obsessie, zelfoverschatting, financiële ontwrichting. Intussen kan hij zijn rekeningen niet meer betalen.

Ferry doelloos

Ferry lijkt doelloos rond te dwalen in het leven. Bij de optredens die hij nog binnenhaalt, komt hij te laat of zijn afspraken niet na. Het wordt hem vaak vergeven omdat hij zich charmant excuseert en – wonderlijk genoeg – toch goed presteert.
Hij oogt hypernerveus. Mensen om hem heen vermoeden dat hij weer gebruikt. Ferry wuift dat weg. Het irriteert hem dat mensen dat beweren. Alles gaat prima. Ontkenning, ook een herkenbaar gedragssymptoom.

We zien zijn zus, die zegt:

“Het is zo tragisch dat hij zelf niet ziet dat hij hulp nodig heeft.”

En we zien Christian, zijn manager. Hij rijdt Ferry overal heen om te zorgen dat hij op tijd komt.
Ik herken het gedrag van een naaste. Het wordt jouw levenstaak om iemand te redden. Je kent de mens achter de verslaving en houdt van hem. Maar ongemerkt ben je zelf ook verstrikt geraakt.
Zelfs Christian ziet dat het zo niet verder kan. Hij wil loslaten, maar vindt dat moeilijk.
“Maar dan heeft hij helemaal niemand meer.” zegt hij.

Interventie

Christian organiseert een interventie met verslavingsdeskundige Barry. Onder protest (Ferry heeft echt nog een paar dagen nodig om die duizenden euro’s uit crypto veilig te stellen) laat hij zich naar een kliniek in Afrika sturen. Een ‘kleine APK’, noemt hij het.
Je voelt op je klompen aan dat dit geen succes wordt. De motivatie ontbreekt volledig.

Vijf dagen later haalt Christian hem weer op van het vliegveld. Ferry heeft allerlei redenen waarom hij daar echt niet kon blijven: te veel Nederlanders, geen eigen kamer…
Hij merkt hoe teleurgesteld Christian is en zegt opgewekt: “In die paar dagen heb ik toch wel wat dingen geleerd.”

Keuze van de maker

Regisseur Veronique Engel laat het gebeuren zonder uitleg of oordeel. Ze geeft geen college over verslaving. Ze toont. En laat de kijker zelf duiden. Dat vind ik een interessante keuze. Want wie weinig kennis heeft van verslaving, kan hier gemakkelijk concluderen: hij wil gewoon niet. Hij kiest hiervoor. Hij is onverantwoordelijk.

En ja, verantwoordelijkheid speelt een rol. Maar verslaving is geen simpel gebrek aan wilskracht. Het is een ontregeling van gedrag, denken en zelfbeeld. Schaamte en zelfoverschatting bestaan naast elkaar. Liefde en enabling lopen door elkaar heen.
Wat mij raakt, is hoe snel we bij iemand als Ferry spreken over karakterzwakte, terwijl we bij andere psychische ontregeling milder zijn. Die reflex ‘Waarom stopt hij niet gewoon?’ is precies de vraag die mij mijn documentaire liet maken.

Naastenliefde

In Waarom stopt ie niet gewoon? onderzoek ik die vraag vanuit het perspectief van de naaste. Wat gebeurt er als je iemand ziet afglijden? Wanneer help je? Wanneer houd je het in stand? Wanneer moet je loslaten?

De serie over Ferry Doedens laat die dynamiek pijnlijk zien.
Ik ben benieuwd hoe kijkers dit ervaren. Zien ze vooral een man die zijn kansen verprutst? Of zien ze ook de kwetsbaarheid onder het gedrag?

Ben je zelf naaste van iemand met een verslaving? Kijk dan eens met die bril.
En vraag jezelf niet alleen af waarom hij niet stopt. Maar ook: wat doet dit met mij?

Wat zag jij toen je keek?
En wat zegt dat misschien over hoe wij naar verslaving kijken?