Komende zaterdag, 3 mei, is het de Nationale Dag van de Empathie. Die dag heeft tot doel om verhalen, dromen en ervaringen te delen. En om zo voor meer empathie, respect en begrip tussen verschillende groepen in Nederland te zorgen.

Empathie is essentieel om onze samenleving menselijker en inclusiever te maken. Dat geldt niet alleen voor de omgang met mensen van verschillende achtergronden, maar ook voor groepen die vaak in de marge belanden, zoals mensen die worstelen met een verslaving.

In mijn documentaire ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’ laat ik zien hoe groot het stigma rondom verslaving nog altijd is. We zien mensen met een verslaving als ‘zwak’ en ‘onverantwoordelijk’. Hierdoor ontstaat er niet alleen een kloof tussen ‘zij’ en ‘wij’, maar is het voor mensen met een verslaving nog steeds moeilijk om open te zijn over hun problemen.

Zoals Frans Douw, een van de hoofdpersonen in mijn documentaire, het scherp verwoordt:

“We hebben niet zo’n veilige samenleving, als het gaat om met elkaar omgaan. Er is heel veel oordeel en uitsluiting .”

Empathie doorbreekt de vicieuze cirkel

Vaak zijn het onze eigen nare ervaringen en angsten die barrières vormen om open de wereld tegemoet te treden, leerde ik van Frans. Door met open oren te luisteren naar de verhalen van mensen met een verslaving – naar hun pijn, hun gevecht, maar ook door oog te hebben voor hun talenten en verlangens, kunnen we voorbij onze vooroordelen kijken. We gaan zien dat verslaving niet draait om gebrek aan karakter of wilskracht, maar vaak een reactie is op onderliggende problemen: trauma, psychische pijn, uitzichtloosheid.

Wanneer we empathie tonen in plaats van oordeel, verminderen we het stigma dat zo zwaar op mensen met een verslaving drukt. En dat is niet alleen belangrijk voor het maatschappelijke klimaat; het is letterlijk van levensbelang.
Want zolang schaamte en angst voor afwijzing overheersen, verbergen veel mensen hun worsteling – terwijl herstel juist begint bij openheid en de mogelijkheid om hulp te vragen. Datzelfde geldt trouwens niet alleen voor mensen met een verslaving, maar net zo goed voor hun naasten.

Documentaire en nagesprek: samen bouwen aan begrip

Daarom organiseer ik bij organisaties vertoningen van ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’ mét nagesprek. In mei bijvoorbeeld bij het Haags Steunsysteem en bij de Gemeente Tilburg. Na het kijken van de documentaire gaan we met elkaar in gesprek over wat verslaving werkelijk is, wat mensen nodig hebben om te kunnen herstellen, en hoe wij als samenleving daarin een rol spelen. Deze ontmoetingen zorgen voor meer inzicht, meer begrip en – misschien wel het allerbelangrijkste – meer empathie.

Empathie is geen luxe

Op heel veel plekken is er nog werk aan de winkel.
Mensen met een verslaving hebben ondersteuning nodig op zoveel vlakken: mentaal, op het gebied van werk, binnen hun gezin en sociale netwerk en soms bij het vinden en behouden van woonruimte. Zonder begrip en zonder een steunende omgeving is herstel bijna onmogelijk.

“De tegenhanger van verslaving is verbinding”

is een uitspraak van ervaringsdeskundige Tamar in de docu. “Iemand erbij halen, iemand aandacht geven.”

Wijkbijeenkomsten: empathie begint dichtbij

Binnenkort start ik met vertoningen in de wijk. In kleine setting, dichtbij huis, brengen we buurtbewoners en ervaringsdeskundigen bij elkaar. We delen verhalen, luisteren naar elkaar en onderzoeken hoe we ook in onze eigen buurt kunnen bijdragen aan meer steun en minder stigma.

Want empathie begint niet bij grote beleidsplannen, maar bij kleine ontmoetingen.
Bij het durven zien van de mens achter het gedrag.
Bij het stellen van vragen in plaats van trekken van conclusies.
Bij het erkennen dat herstel geen rechte lijn is, maar een hobbelige weg die makkelijker wordt als er mensen langs de kant staan die niet oordelen, maar aanmoedigen.

Op 4, 5 en 6 juli vinden de eerste vertoningen plaats voor inwoners van het Haagse stadsdeel Segbroek. Wil je hierover op de hoogte blijven? Schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief via de websitepagina over de documentaire ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’.

Doe je mee?

De Dag van Empathie is een mooie aanleiding om stil te staan bij het belang van meer begrip voor mensen met een verslaving. Maar empathie oefenen kan elke dag
Organiseer met mij een vertoning van ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’ in jouw organisatie, neem deel aan het nagesprek, en ervaar zelf hoe krachtige verhalen muren kunnen afbreken en harten kunnen openen.