Vandaag deel ik graag twee fragmenten uit de uitzending van Een Vandaag (van gisteren). Ze raakten mij omdat er werd gelachen en gehuild:

• Jongerenwerker Randell Thorpe over het verslavende en schadelijke gebruik van lachgas. Reportage: Max Vessies / Jesse van Amerongen
• Allaedin, zo’n 10 jaar geleden gevlucht, over zijn terugkeer naar Syrië, het zich overal ontheemd voelen. Reportage: Josefin Hoenders / Jaap van den Biesen

Fragmenten uit twee reportages over heel verschillende onderwerpen. En toch voelde ik de behoefte om ze hier gekoppeld met jullie te bespreken. (Lees verder onder video).

Lachen als ontsnapping

Hoewel de reportage over lachgas voornamelijk over de stijging van het aantal vergiftigingen gaat, met zeer schadelijke gevolgen bij een moeilijk bereikbare doelgroep, legt Randell de vinger op de zere plek. Jongeren (in dit geval meestal jongens) voelen zich niet lekker in de huidige tijd. De wereld is te gecompliceerd, te negatief. Het lachgas (lees ook: vapen, roken, drinken, slikken) geeft ze voor even een lekker gevoel, een ontsnapping aan de dagelijkse werkelijkheid. (Joël gebruikte vijf lachgastanks per dag!). Een verbod op middelen is dan niet de oplossing, en je komt er ook niet alleen met een voorlichtingscampagne. Eind 2024 schreef ik daarover een opiniestuk in het Parool.

Waarom stopt ie niet gewoon?

Tamar zei het ook al in mijn documentaire Waarom stopt ie niet gewoon?: “Afkicken was niet moeilijk. Ik wist niet hoe ik met het leven moest omgaan.”

Randell ziet dat en zoekt de oplossing in betere vrijetijdsbesteding. “Laat ze lekker sporten.” zegt hij. En ik ben het met hem eens. Sport, beweging en verenigingszin zijn belangrijk. Maar de sportschool kent soms ook risico’s. Dat zien we terug in de manosfeer, waarin manfluencers jongens ‘coachen’ met sport en crypto en ze binnenloodsen in een toxische wereld waarin alleen uiterlijk, prestatie en geld tellen en emoties moeten worden onderdrukt. Zie mijn opiniestuk van maart jl. in Trouw over de manosphere).

Omgaan met verdriet

En dat brengt me bij het tweede fragment. Allaeddin heeft zoveel meegemaakt: oorlogstrauma, vluchten, zijn moeder verloren. Maar hij komt bij zijn gevoel door muziek. De teksten van Maaike Ouboters ‘Dat ik je mis’ raken hem en helpen hem in zijn rouw. Hij luistert ook graag naar Toon Hermans of ‘Mag ik dan bij jou’ van Claudia de Breij. Zichtbaar geroerd zingt hij alles mee.

Dat verhaal staat niet op zichzelf. Het doet me denken aan hoe kinderen in oorlogsgebieden met muziek en kunst overeind worden gehouden in een uitzichtloze situatie. Een indrukwekkend bewijs van menselijke veerkracht.

Huilen is nog niet te laat

Jongeren moeten beter bij hun gevoel leren komen. Dat begint jong met onvoorwaardelijke liefde van ouders, hechting, ruimte om je gevoelens te uiten. Maar ook op latere leeftijd is er nog zoveel te winnen. En dan niet alleen via sport. Kunst, muziek, dichtkunst, theater, musea: actief én passief zijn bewezen effectief bij mentale problematiek. Kijk daarvoor ook maar eens talloze filmpjes met Hoogleraar Klinische neuropsychologie Erik Scherder. Kunst maakt je blij, ontroert je, prikkelt je nieuwsgierigheid en brengt je bij jezelf, in je lijf. Zelf voel ik me altijd beter als ik zing of muziek luister. In een koor vind ik liefde in de harmonie, zowel in de muziek als tussen de mensen. Laatst zag ik een knulletje van een jaar of 12 luidkeels zingend op een fiets (en dat klonk nog goed ook!).
Ik vind herkenning in gedichten en stimuleer mijn brein met boeken en bridge.

Meer jongeren aan de kunst

De moraal van dit verhaal: ik pleit ervoor dat we jongeren aanmoedigen om weer toegang te krijgen tot hun emoties; een lach én een traan. Dus stimuleer ze om, naast gezond eten en bewegen, zich meer bezig te houden met kunst en cultuur. Breng muziek- en kunstonderwijs terug op school. Stuur je zoon met een stem naar een koor (mannen zijn daar hard nodig!). Schuif je kind een vel papier onder zijn neus. Geef haar een technisch bouwpakket. Neem ze mee naar het theater – en maak dat toegankelijker en goedkoper. Ouders, geef ze creatief meer aandacht en uitdaging. Zoals Randell zegt: “Laten we kijken hoe we kinderen weer vrolijker kunnen krijgen”.

Vertel eens: Waar vind jij plezier en troost in?

#waaromstoptienietgewoon