Gefeliciteerd aan alle deelnemers die Dry January hebben volbracht en een maand lang geen alcohol hebben gedronken. Een mooie prestatie. Alleen al via IkPas.nl startten zo’n 279.000 mensen het jaar met dit goede voornemen. Maar of al die mensen ook de eindstreep haalden, is nu nog onbekend. Ik las dat vorige jaren 70 tot 80 procent daarin slaagde. En van hen die het wel lukte, zijn de meesten na die maand niet volledig met alcohol gestopt. Ondanks de positieve effecten, zoals beter slapen, meer energie, geld besparen en gewichtsverlies.

Hoe kunnen we dat aantal vergroten? Dat begint met vermindering van het stigma en een goede reflectie.

Iedereen drinkt toch?

Een glaasje alcohol hoort er nou eenmaal bij, is het beeld van de gemiddelde Nederlander. Maar slaag jij erin om het bij één drankje te houden? Een verslaving is als dorst lessen met zout water. Het geeft even verlichting maar vervolgens versterkt het een onvervuld verlangen en krijg je alleen maar meer dorst. Uit het gezondheidsonderzoek van Trimbos blijkt dat bijna 8 op de 10 Nederlanders van 18 jaar en ouder (77,2%) weleens alcohol drinkt Ongeveer 1 op de 15 (6,7%) drinkt overmatig en 7,9% is een zware drinker. Alcoholgebruik is in onze samenleving zo normaal geworden, dat we problematisch gebruik gemakkelijk over het hoofd zien.

Een leugentje om bestwil

Aan alcoholisme kleeft een negatief stigma. We denken aan een dakloze met een blik bier in de hand of een agressieve dronkaard. Maar een verslaving kan ons allemaal overkomen. Uit research voor mijn documentaire ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’, leerde ik dat de meeste mensen met een (alcohol)verslaving gewoon tussen ons in ‘functioneren’. Velen weten hun gebruik goed te verhullen. “Ik deed het jarenlang zonder dat iemand het doorhad”, zegt Tamar, verslaafde in herstel, in mijn documentaire. “Maar uiteindelijk maakte ik alles kapot.”

17% van de werkenden drinkt zoveel of zo vaak dat het hen op het werk in de problemen brengt. Een verslaafde in herstel vertelde me dat hij zijn secretaresse inzette om leugens voor hem te vertellen als hij niet in staat was om een klant te woord te staan. Maar het kan nog veel schokkender RTL Nieuws meldde vorige week dat in 2024 tien cabinecrewleden en één piloot op Schiphol tegen de lamp liepen omdat ze te veel alcohol hadden gedronken. Daar staan we maar liever niet bij stil als we op vliegvakantie gaan.
Hoe staat het eigenlijk met jouw gebruik? En hoe weet jij of dat problematisch is? Heeft iemand anders er last van?

Flesje bij het eten

Elk jaar melden ongeveer 29.000 mensen zich bij de verslavingszorg vanwege een alcoholverslaving. Dat is slechts een kwart van het daadwerkelijke aantal probleemdrinkers. Door het taboe rondom alcoholverslaving ontkennen veel mensen hun probleem of bagatelliseren ze het. “Och, dat flesje wijn bij het eten, dat kan ik echt wel hebben.” Schaamte speelt ook een rol. Een vriend vertelde me over zijn alcoholprobleem: “Jou durf ik het wel te vertellen, omdat je een documentaire over verslaving hebt gemaakt.”

Ernstige gevolgen door onderschatting alcoholgebruik

Als we niet genoeg kennis hebben en alcoholverslaving bij onszelf, onze patiënten of onze naasten niet herkennen, kan dat ernstige gevolgen hebben. Het duurt langer voordat iemand hulp zoekt of accepteert. Intussen worden de verslaving en de bijkomende symptomen steeds groter: lichamelijke klachten zoals schade aan de maag, lever en hersenen, maar ook mentale problemen zoals angst, geheugenverlies en slaapproblemen. Niet zelden is alcohol een factor bij ongevallen in het verkeer en bij (huiselijk) geweld volgens het Expertisecentrum Alcohol. Maar overmatig drinken kan zich ook uiten in depressiviteit, waar de rest van het gezin zwaar onder kan leiden.

Ga een oordeelloos gesprek aan

Dry January brengt ons alcoholgebruik even onder de aandacht. Maar voor duurzame resultaten moeten we reflecteren en vooruitkijken. Hoe is het ons vergaan? Ging je het afgelopen weekend alweer aan de boemel? Of is dit het moment om helemaal te stoppen? En hoe gaan we dat doen als de sociale druk weer toeneemt? Of was het deze maand al moeilijker dan verwacht? Wat maakt dat het niet lukte? Spelen er misschien andere oorzaken een rol? Zoals nare jeugdherinneringen, eenzaamheid, angst, werkloosheid of familieproblemen?

Het verlagen van de drempel voor hulp begint met een oordeelloos gesprek. Herken alcoholproblemen bij jezelf, je naasten of je patiënten. Ik wens de lezer die zich aangesproken voelt toe, dat die zijn gêne opzijzet en het gesprek aangaat.  

Het gesprek in groepsverband aangaan? Met personeel, collega’s, vrijwilligers of anderszins? Mijn documentaire ‘Waarom stopt ie niet gewoon?’ vormt daarvoor een mooi startpunt.